CHẾ ĐỘ THAI SẢN 2026Chế độ thai sản 2026: điều kiện, mức hưởng, hồ sơ và điểm mới khi sinh con thứ hai
Cập nhật Luật BHXH 2024, quy định nghỉ 07 tháng khi sinh con thứ hai và thủ tục mới theo Quyết định 2270/QĐ-BTC.
Luật BHXH 2024Áp dụng chế độ thai sản từ 01/07/2025.
Sinh con thứ haiTừ 01/07/2026 có thể nghỉ 07 tháng nếu đủ điều kiện.
QĐ 2270/QĐ-BTCThủ tục và mẫu 14-HSB vừa được cập nhật tháng 8/2026.
Hồ sơ hiện nay cần đối chiếu Luật BHXH 2024, quy định về thai sản năm 2026 và thủ tục mới được công bố tại Quyết định 2270/QĐ-BTC.
1. Ai được hưởng chế độ thai sản năm 2026?
Chế độ thai sản của BHXH bắt buộc áp dụng cho nhiều nhóm người lao động, trong đó doanh nghiệp thường gặp nhất là lao động nữ mang thai, sinh con; người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi; lao động nữ mang thai hộ, người mẹ nhờ mang thai hộ; người lao động thực hiện biện pháp tránh thai và lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con.
2. Điều kiện hưởng thai sản khi sinh con
✓Lao động nữ sinh con thông thường: đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trong 12 tháng liền kề trước khi sinh con.
✓Trường hợp phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định và đáp ứng điều kiện luật định: đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên và có ít nhất 03 tháng đóng trong 12 tháng liền kề trước khi sinh.
✓Trường hợp phải nghỉ việc để điều trị vô sinh trước khi sinh: đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trong 24 tháng liền kề trước khi sinh con.
✓Người lao động đã đủ điều kiện nhưng nghỉ việc trước thời điểm sinh con vẫn có thể được hưởng chế độ theo quy định.
3. Sinh con thứ hai từ 01/07/2026 được nghỉ 07 tháng
Điểm mới rất quan trọng: từ 01/07/2026, lao động nữ sinh con thứ hai và tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống, nếu đủ điều kiện hưởng thai sản, được nghỉ thai sản trước và sau sinh 07 tháng; thời gian nghỉ trước sinh không quá 02 tháng. Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con thứ hai thuộc trường hợp tương ứng được nghỉ 10 ngày làm việc.
Nếu sinh đôi trở lên, từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng. Vì vậy kế toán cần xác định đúng đây là con thứ mấy, tình trạng con đẻ còn sống tại thời điểm sinh và ghi chú đúng khi lập hồ sơ đề nghị hưởng.
4. Mức hưởng thai sản năm 2026
Trợ cấp thai sản hằng thángBằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của 06 tháng gần nhất trước khi nghỉ hưởng chế độ. Nếu chưa đóng đủ 06 tháng trong trường hợp pháp luật cho phép hưởng thì tính bình quân các tháng đã đóng.
Trợ cấp một lần khi sinh conBằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng sinh cho mỗi con. Khi mức tham chiếu đang bằng mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng thì khoản này tương ứng 5.060.000 đồng cho mỗi con.
Dưỡng sức sau thai sảnNếu sức khỏe chưa phục hồi trong thời gian luật định: tối đa 10 ngày khi sinh từ hai con trở lên, 07 ngày khi sinh phẫu thuật, 05 ngày với trường hợp khác; mức hưởng 01 ngày bằng 30% mức tham chiếu.
Sinh con thứ haiNếu thuộc diện nghỉ 07 tháng thì trợ cấp thai sản hằng tháng được tính tương ứng với 07 tháng nghỉ hưởng chế độ, không chỉ 06 tháng.
5. Hồ sơ thai sản khi sinh con năm 2026
Thành phần hồ sơ phụ thuộc từng trường hợp cụ thể. Với trường hợp sinh con thông thường, hồ sơ trọng tâm gồm:
✓Bản sao giấy khai sinh, trích lục khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con theo trường hợp hồ sơ.
✓Đơn vị sử dụng lao động lập Danh sách đề nghị giải quyết hưởng chế độ theo Mẫu 01B-HSB đối với người đang làm việc tại đơn vị.
✓Người đã thôi việc, đang bảo lưu hoặc không còn người sử dụng lao động nộp trực tiếp hồ sơ cho cơ quan BHXH theo trường hợp và sử dụng Mẫu 14-HSB hiện hành khi cần văn bản đề nghị.
✓Các trường hợp đặc biệt như điều trị vô sinh, con chết, mẹ mất, mang thai hộ... bổ sung giấy tờ y tế hoặc hộ tịch tương ứng.
Mẫu 14-HSB đã được cập nhật lại theo Quyết định 2270/QĐ-BTC ngày 19/08/2026. Nếu anh chị đang lưu mẫu cũ trên máy, nên tải/điền mẫu đang áp dụng khi nộp hồ sơ mới.
6. Thời hạn nộp và giải quyết hồ sơ
1Người lao động gửi hồ sơ
Trường hợp đang làm việc, nộp cho người sử dụng lao động chậm nhất 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
2Doanh nghiệp gửi cơ quan BHXH
Trong 07 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ của người lao động, doanh nghiệp lập danh sách và gửi cơ quan BHXH.
3Cơ quan BHXH giải quyết
Thông thường 07 ngày làm việc khi nhận hồ sơ từ đơn vị; trường hợp người lao động nộp trực tiếp thì 05 ngày làm việc kể từ khi đủ hồ sơ.
Phần mềm kê khai thu BHXH và hồ sơ chế độ là hai nhóm nghiệp vụ khác nhau. Khi người lao động phát sinh sinh con, doanh nghiệp cần vừa bảo đảm dữ liệu quá trình đóng chính xác, vừa lập hồ sơ hưởng chế độ đúng biểu mẫu. Nếu trước đó báo tăng, báo giảm hoặc điều chỉnh đóng sai thời gian, hồ sơ thai sản có thể phải đối chiếu lại quá trình tham gia.
Nghỉ việc trước khi sinh có mất quyền hưởng thai sản không?
Không tự động mất quyền. Nếu đã đáp ứng điều kiện về thời gian đóng theo luật thì vẫn có thể được hưởng; trường hợp nghỉ việc trước sinh thường nộp hồ sơ trực tiếp cho cơ quan BHXH.
Sinh con thứ hai có được trả đủ 07 tháng trợ cấp không?
Nếu thuộc đúng trường hợp sinh con thứ hai được nghỉ 07 tháng và đủ điều kiện hưởng thai sản thì thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng được tính tương ứng với 07 tháng nghỉ hưởng chế độ.
Có còn dùng mẫu C70a-HD không?
Không nên dùng mẫu này cho hồ sơ hiện hành. Đây là biểu mẫu thuộc quy trình cũ; doanh nghiệp cần dùng 01B-HSB và các biểu mẫu hiện hành theo hồ sơ thực tế.
PHẦN MỀM BẢO HIỂM XÃ HỘI ĐIỆN TỬ
